wtorek, 12 marca 2013

Wystawa "Wszystko, na zawsze - dziś" z kuratorką


http://mocak.pl/system/images/2934/0046117f6b_box120.jpg?1358158969Od 15 lutego do 28 kwietnia w Krakowskim MOCAk'u można oglądać wystawę Wszystko, na zawsze – dziś. Polski i brytyjski design zrównoważony.

Nie byłyśmy na wernisażu, ale w zeszłą sobotę udało nam się wybrać na oprowadzanie kuratorskie prowadzone przez Panią Magdę Kochanowską.


Była to świetna okazja, by poznać kulisy doboru polskich eksponatów, wątki nie zamieszczone w podpisach do prac i zadać pani Magdzie Kochanowskiej, kuratorce polskiej części wystawy, kilka pytań. Po wprowadzeniu uczestników w temat dizajnu zrównoważonego, rozpoczęliśmy oglądanie poszczególnych eksponatów. O ile większość polskich prac była nam znana to przykłady brytyjskie zrobiły na nas największe wrażenie jeśli chodzi o nowe technologie. Wspomnieć trzeba chociażby koncepcję nowej turbiny wiatrowej czy maszynę do spiekania solarnego, która "drukuje" przedmioty wykorzystując światło słoneczne i piasek. Eksponaty z obu krajów powstały w innym kontekście, z różnych materiałów i różnymi metodami. Wszystkie natomiast łączy to, że wpisują się w definicję designu zrównoważonego (ang. sustainable design), który ma zapewnić rozwój, nie prowadząc przy tym do zniszczeń. Charakterystyczną cechą designu zrównoważonego jest między innymi korzystanie z zasobów odnawialnych oraz eliminowanie negatywnego wpływu człowieka na środowisko naturalne.*

Pani kurator podkreśliła, że projektowanie zrównoważone to coś więcej niż ekologia. Dobrze obrazuje to pojęcie 3P (People, Planet, Profit) czyli planeta, ludzie i zysk muszą pozostawać w równowadze. Planeta jest odciążona ilością ludzi (już ponad 7 miliardów) i skalą konsumpcji. Musimy przejść z gospodarki liniowej, ukierunkowanej na zysk na gospodarkę zamkniętą w kole. To co zostaje wyprodukowane po zużyciu musi wrócić do obiegu jako surowiec lub ulec biodegradacji. Nie chodzi tylko o to by ograniczać zużycie zasobów, redukować odpady i konsumpcję. Projektanci mają coraz więcej możliwości, poszukują nowych rozwiązań materiałowych i technologicznych, aby projektować i produkować odpowiedzialnie. Bardzo ważny jest też aspekt prospołeczny projektowania zrównoważonego. Projektanci starają się znaleźć rozwiązanie różnych problemów lokalnych społeczności, będąc na miejscu. Zaproponowane wtedy rozwiązania pozwalają wyjść tym ludziom z ubóstwa, bezstronności czy odrzucenia społecznego. To ludzie a nie korporacje powinni zarabiać na tym co produkują.
Zapytaliśmy czy w Polsce pojęcie dizajnu zrównoważonego jest znane i zrozumiałe. Pani Magda powiedziała, że do świadomości zachodnich konsumentów jest nam jeszcze bardzo daleko, ale projektanci coraz częściej zwracają uwagę na ten sposób projektowania. Niestety wciąż wiele osób uważa produkty ekologiczne i zrównoważone za snobizm.   

Eksponaty na wystawie zostały pogrupowane pod czterema kryteriami doboru:
- metoda (sposób produkcji, projektowania, podejścia do tematu)

Plama, 2006, projekt Bethan Laura Wood (fot.dizjaneko)

Co zrobić by użytkownik chciał zachować produkt na dłużnej, by się do niego przywiązał emocjonalnie? Podczas gdy większość produktów ma tzw. zaprogramowane zużycie, czyli wykonana jest tak, by została wymieniona na nowy produkt po okresie gwarancji. Projektantka zaproponowała serię filiżanek, które są wybiórczo szkliwione. Podczas użytkowania nieoszkliwione fragmenty pobierają pigment z pitych napojów i odkrywają wzór. Im dłużej jest używana tym lepiej widoczne zdobienie.

Paleta, 2006-obecnie, projekt: Studiomama (fot.dizjaneko)

Meble i elementy wyposażenia wnętrz wykonane z palet są obecnie bardzo popularne. Ten mebel znalazł się na wystawie ponieważ projektantka wykonała go a następnie udostępniła projekt i instrukcję wykonania w internecie. Projekt rozwinął się i objął kolejne obiekty: lampę, stoły, krzesła. Tych mebli nie można kupić, można kupić instrukcję i je sobie samodzielnie zrobić (http://www.studiomama.com/shop.html). Jest to nowy model dystrybucji projektów. Od szeregu instrukcji DIY (zrób to sam) wyróżnia go to, że został zaprojektowany przez fachowca.
 
M.A.M. Airbag, 2011, projekt: Maja Skrzypek, Ania Łyszcz, Magda Rychard (fot.dizjaneko)

Trzy studentki Wzornictwa zainteresowały się tym, co się dzieje z poduszkami z niewystrzelonych kaset ze złomowanych samochodów. Okazało się, że są wyrzucane a przecież wykonane są z bardzo wytrzymałego i ciekawego materiału. Projektantki opracowały metodę wytwarzania toreb. Każda marka samochodu ma nieco inne poduszki, więc właściwie każda z nich jest inna. 

- materiał (nowe materiały, często bardzo zaawansowane technologicznie ale także te z recyklingu

 Laminarium, 2010, projekt: Julia Lohmann (fot.dizjaneko)

Zaprezentowana ławka jest pokryta fornirem z wodorostów. Projektantka wraz z firmą Deutche Werkstätten Hellerau opracowała nowe tworzywo, które z powodzeniem może zastąpić plastik czy drewno. Wodorosty występują w dużej ilości, ich uprawa może też stać się źródłem dochodu i zatrudnienia w rejonach gdzie zmalała liczba ryb w morzach. Otrzymany z nich materiał charakteryzuje się dużą wytrzymałością,jest  łatwy w obróbce i formowaniu.

Airbike, 2011, projekt: EADS UK Ltd (fot.dizjaneko)

Airbike został w całości wydrukowany z nylonu. Jest bardzo wytrzymały, lekki i nie wymaga tradycyjnej konserwacji. Równie ważne jak użyty materiał jest tu podejście do produkcji. Taki rower może być wyprodukowany dopiero w momencie gdy go ktoś zamówi. Nie jest potrzebna skomplikowana linia produkcyjna, która dla opłacalności wymaga tysięcy jednakowych produktów. To nowe podejście jest coraz bardziej popularne, w krajach zachodnich działa platforma Shapeways,
na której można zamówić wydruk dowolnego przedmiotu w wybranym materiale na podstawie projektu wybranego projektanta. Podobno w Poznaniu działa polski Fab Lab, który świadczy podobne usługi http://dad-workshop.com/. 

- wspólnota ( projekty powstałe dla podniesienia jakości życia lokalnych społeczności)

Plastikowa butelka, 2011, projekt Florie Salnot ( fot. http://floriesalnot.com)

Ten projekt znałam wcześniej z internetu, ale gdy zobaczyłam go na żywo jeszcze bardziej mnie zauroczył. Projekt Plastic Gold polega na wykonywaniu finezyjnej biżuterii z pomalowanych i pociętych na paski butelek PET. Powstałą w ten sposób nić zaplata się na prostych narzędziach a następnie zanurza w gorącym piasku, Efekty są rewelacyjne. A to wszystko robią kobiety z ludu Saharawi, które dzięki sprzedaży swoich wyrobów mogą poprawić swoją sytuację materialną i samoocenę. Więcej zdjęć i informacji na temat projektu można poczytać na stronie http://floriesalnot.com .

- zasoby (eksponaty pozwalające na minimalizację zużycia zasobów naturalnych lub efektywniejsze ich wykorzystanie).

Plugless Sink, 2008, projekt: Maria Ganszyniec i Krystian Kowalski / Kompott (fot..dizjaneko)

Umywalka bez odpływu, właściwie to współczesna wersja miednicy, w której jeszcze często nasi dziadkowie myli się codziennie. Projektanci chcieli w ten sposób zwrócić uwagę użytkownika na problem marnowania wody, są badania które dowodzą, że w krajach rozwiniętych jest to nawet 95 % dostarczanej do gospodarstw domowych wody.

Aerogenerator X, 2010, projekt: Grimshaw Architekts (fot. strony galerii MOCAK)

Aerogenetator to projekt koncepcyjny ogromnej turbiny wiatrowej działającej na morzu, której kształt został zainspirowany przez spadające nasiona jesionu. Dzięki takiej konstrukcji udała się uzyskać dwa razy więcej energii niż z dotychczasowej turbiny, która ponadto ważyła dwa razy więcej. Pierwszy egzemplarz ma szanse zacząć działać już w tym roku.


Wystawa jest na prawdę godna polecenia. Skłania do przemyślenia swoich zachowań konsumenckich jak i sposobu projektowania. Zwraca uwagę na takie aspekty projektowania zrównoważonego, które nie są dla wszystkich oczywiste. Przedstawiałam tylko kilka eksponatów, przy ich opisywaniu wspomagałam się katalogiem wydanym przez MOCAK do wystawy. Do kupienia na stronie MOCAKu.

http://mocak.pl/system/images/4203/948ffcb2ad_large.jpg?1360763310


* fragment opisu wystawy ze strony galerii MOCAK